Eind november maakten we melding van de vangst op de spectaculaire spreeuwenzwermen die Rome de voorbije maanden teisterden. En eerder al was een zwerm spreeuwen waarschijnlijk ook al verantwoordelijk voor de noodlanding van een Ryanair-toestel op de Romeinse luchthaven Ciampino. Maar hoe komt het dat een zwerm spreeuwen zo soepel door de lucht klieft? Duizenden vogels telt zo’n zwerm, en allemaal synchroon maken ze salto’s, zwenken ze bliksemsnel naar links of naar rechts, zonder daarbij tegen elkaar aan te botsen.

Dat het daarboven in de lucht geen kettingbotsing wordt en alle vogels tegelijk naar links of naar rechts draaien, komt doordat elke spreeuw constant de positie van zes tot zeven buurvogels in de gaten houdt, hoe ver of dichtbij die ook zijn, hebben Italiaanse en Franse biologen berekend. Op hun coxc3xb6rdinaten stemt de spreeuw zijn eigen positie af. De onderzoekers, onder leiding van Andrea Cavagna van de universiteit van Rome, fotografeerden vijfhonderd zwermen van elk zo’n 2.500 spreeuwen met zes hogesnelheidscamera’s die ze op Romeinse daken hadden geplaatst. Door vanuit verschillende hoeken te fotograferen, konden ze driedimensionale beelden van de zwermen maken. Met behulp van de computer legden ze vervolgens het traject van elk van de 2.500 spreeuwen vast.

Daaruit concluderen ze dat elke spreeuw slechts oog heeft voor zes of zeven buurspreeuwen: op de andere vogels uit de zwerm slaat hij geen acht. Die strategie garandeert het best dat een zwerm intact blijft en niet uit elkaar valt als hij bijvoorbeeld uitwaaiert om een aanval van roofvogels af te slaan. Door altijd op dezelfde buren te letten, hoe veraf of dichtbij ze ook vliegen, garandeert een spreeuw dat de cohesie van de zwerm behouden blijft xc3xa9n dat het niet tot onverhoedse aanvaringen in de lucht komt. Een alternatieve strategie, focussen op een (wisselend) aantal vogels dat binnen een bepaalde afstand tot jezelf vliegt, zou minder efficixc3xabnt zijn, rekenen de biologen voor in het vakblad Proceedings of the National Academy of Sciences.

Het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, of kortweg PNAS, is het officixc3xable orgaan van de National Academy of Sciences van de Verenigde Staten en wordt alom gezien als een belangrijk wetenschappelijk tijdschrift. Het is dan ook xc3xa9xc3xa9n van de meest geciteerde wetenschappelijke publicaties ter wereld. De eerste uitgave van PNAS verscheen in 1915 en sinds die tijd verschijnen in het tijdschrift vaak baanbrekende artikelen, commentaren, besprekingen en vooruitblikken. Ook verslagen van de bezigheden van de Academy verschijnen in PNAS. Het tijdschrift verschijnt wekelijks in druk en de online-versie wordt dagelijks bijgewerkt.

Hoewel het leeuwendeel van de gepubliceerde stukken over biomedische wetenschappen gaat worden ook regelmatig belangwekkende publicaties op andere wetenschappelijke gebieden verzorgd. PNAS wordt door veel onderzoekers gelezen, en de publicaties komen zes maanden na verschijning in druk ook gratis online beschikbaar. Soms gebeurt dit ook direct als de auteurs hebben aangegeven dat hun werk vrij toegankelijk moet zijn. Speciaal voor 144 ontwikkelingslanden komen alle artikelen direct online beschikbaar. De financiering van PNAS is onafhankelijk van de overheid en zelfs van de National Academy of Sciences en wordt deels verzorgd door de auteurs kosten in rekening te brengen voor het publiceren van hun werk.